Tìm kiếm  
Bánh chưng Cát Trù - Thương hiệu mang đậm hồn quê Việt
   2018-01-25 14:20:11
Mỗi khi tết đến xuân về, người Việt, dù có đi đâu, ở đâu cũng không bao giờ thiếu chiếc bánh chưng xanh trong mâm cỗ Tết cổ truyền, nhà nào cũng có dăm ba cặp bánh để cúng gia tiên. Có thể nói, bánh chưng trong tâm thức người Việt là truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, là món ăn đặc trưng dân tộc, là cảm giác háo hức thời thơ bé ngồi canh nồi bánh chưng ấm cúng, hay đơn giản chỉ là bữa cơm gia đình sum họp ấm áp trong những ngày đầu năm mới.

Thương hiệu bánh chưng Cát Trù đã nức tiếng trong, ngoài tỉnh. Có những người được cả tỉnh phong làm “nghệ nhân gói bánh chưng” vì khắp cả nước chưa có ai là đối thủ.

Cát Trù được sông Hồng ưu ái, ban tặng cả một dải bãi bồi đầy ăm ắp phù sa. Cây cối nơi đây cứ tự nhiên xanh tốt. Nhiều vườn chuối, vườn lá dong xanh ngắt, trải dài vô tận.

Nghề làm bánh chưng ở Cát Trù đã có từ rất lâu đời. Lâu đến nỗi những người làm bánh có thâm niên trong xã cũng không nhớ nổi, chỉ biết rằng, xưa kia, bánh chưng Cát Trù đã có mặt ở khắp các chợ quê, được mọi người ưa chuộng. Trải qua những thăng trầm, biến cố, nghề làm bánh chưng ở Cát Trù cũng có nhiều thay đổi.Ngày nay số hộ gói bánh đã lên đến gần trăm hộ. Những ngày giáp tết cổ truyền của dân tộc, xã Cát Trù lại nhộn nhịp hơn bao giờ hết, từ ngoài ngõ vào sân, trong nhà bạt ngàn màu xanh của lá dong, màu trắng của gạo, màu vàng của đỗ. Nổi tiếng nhất xã, nhất huyện, nhất tỉnh có lẽ là hộ gia đình ông Hoàng Văn Chính, nhà ở khu 3. Tới ông Chính đã là đời thứ 3 nối nghiệp.

Cũng như nhiều nơi khác, bánh chưng Cát Trù được làm bởi gạo nếp, đỗ xanh, thịt lợn, lá dong. Điều làm nên nét khác biệt có lẽ nằm ở khâu chuẩn bị nguyên liệu và cách gói. “Gạo nếp phải chọn loại nếp cái hoa vàng hoặc nếp Nhung - những loại gạo dẻo, có hương thơm đặc trưng và không lẫn tẻ. Đỗ xanh cần phải là loại đỗ gié, hạt nhỏ và được chế biến từ khi vỡ đỗ, ngâm cho tróc vỏ, đãi sạch, để ráo đến khi đã nấu chín như vậy nhân bánh mới thơm ngon. Ngoài đỗ, nhân bánh cần có thêm thịt ba chỉ hoặc nạc vai tươi sống trộn kèm gia vị muối, tiêu... vừa đủ tạo điểm nhấn và mùi thơm. Khi gói bánh, phải gói chặt tay thì bánh nấu mới rền, dẻo. Nếu gói lỏng tay khi nấu bánh sẽ không được vuông vắn và nhão. Đặc biệt là lá dong, không được dùng lá non hoặc quá già, ảnh hưởng tới màu sắc của bánh.

Người Cát Trù không bao giờ gói bánh bằng khuôn nhưng vẫn vuông vức, đều rằn rặt. Xếp hai lớp lá rồi đong nguyên liệu, chuyền tay nhau gói. Một giờ, hai vợ chồng ông Chính gói được khoảng 70 cái bánh chưng.

Trước cửa nhà, ông Chính xây một chiếc bể bằng bê tông, thể tích được 15m3. “Nhà tôi mái ngói, phải xây bể hứng nước mưa nấu bánh mới ngon. Ở đây có nước sạch vài năm rồi nhưng chỉ để sinh hoạt hàng ngày thôi. Bánh chưng mà nấu bằng nước máy là hỏng cả nồi bánh rồi”, ông Chính chia sẻ.

Không nấu bánh bằng than, ông Chính chọn nguyên liệu truyền thống là củi khô. Đều đặn hàng tháng, ông gọi điện đặt chở gỗ tới tận nhà. Vì theo kinh nghiệm, chỉ có dùng củi, lửa mới đượm, bánh mới chín rền và thơm.

Từ người già đến người trẻ đều hối hả rửa lá, vo gạo, gói bánh. Khi trời về chiều cũng là lúc mọi công đoạn gói bánh hoàn tất, bánh được xếp vào những nồi to đặt lên bếp củi. Bếp lửa rực sáng suất đêm luộc bánh, gần sáng bánh được vớt ra.Bánh chín, vớt ra, rửa sạch sau đó xếp 2 chiếc úp vào nhau để lên một chiếc bàn và dùng một tấm ván đặt lên trên, đặt thêm một số vật nặng, như cái cối đá hay chiếc nồi gang to đầy nước, để ép cho bánh ráo nước, rền và ngon, có màu tươi xanh hấp dẫn và có thể để lâu không bị mốc.

Có lẽ vì sự cầu toàn và tỉ mỉ trong từng chiếc bánh mà bánh trưng Cát Trùlà hương vị không thể thiếu trong những dịp quan trọng như cỗ bàn, cưới hỏi, quà biếu, lễ tết.

Năm 2013, nhiều người động viên, vợ chồng ông Chính tham gia hội thi gói bánh chưng. Nhất liền cấp xã, cấp huyện, họ được chọn làm đại diện cho tỉnh thi với các tỉnh bạn dịp giỗ Tổ vua Hùng. Ba năm liền, vợ chồng ông đều giật giải Nhất, đến nay chưa có “đối thủ’.

Mỗi năm, cứ dịp giỗ Tổ, vợ chồng ông Chính lại tất bật như con thoi chuẩn bị nguyên liệu gói bánh. Ngoài việc đại diện cho huyện, làm những chiếc bánh dâng lên vua Hùng, vợ chồng ông còn phải mở một chiếc lán nhỏ gói bánh phục vụ du khách. Đồng thời dạy gói bánh cho những vị khách hiếu kỳ. Một tuần trong dịp lễ hội, vợ chồng ông bán khoảng 3.000 - 4.000 chiếc bánh chưng cho khách thập phương. Một chiếc bánh, bản thân nó không đắt, nhưng thể hiện sự kính trọng, biết ơn với cội nguồn của dân tộc.

Bánh chưng Cát Trù làm ra rất được ưa chuộng và thường được khách hàng đến lấy hoặc mang giao ngay trong đêm để kịp cung ứng cho các chợ xa. Và hàng chục năm nay, bánh chưng làng Cát Trù đã theo chân biết bao người đi đến khắp các nẻo đường xa, cung cấp cho nhiều thị trường lớn như Hà Nội, Vĩnh Phúc, một số huyện trong tỉnh và nhiều lần được chọn mua làm quà gửi đi cho các lao động Việt Nam đang sinh sống và làm việc tại Nhật, Malaysia... 

Ông Hoàng Mạnh Tiếp - Chủ tịch UBND xã cho biết: Nghề làm bánh chưng ở Cát Trù là nghề phụ nhưng mang lại hiệu quả kinh tế cao và ổn định cho nhiều hộ dân nơi đây với mức thu nhập trung bình khoảng trên 10 triệu đồng/hộ/tháng. Nghề cũng đã tạo việc làm ổn định cho một số lượng lớn lao động dư thừa tại địa phương. Hi vọng trong thời gian tới,  bánh chưng Cát Trù sẽ ngày càng được nhiều người biết đến./.


Thực hiện: Hồng Hải                  

(Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Cẩm Khê)

Các bài mới đăng

Các bài đã đăng

  Phát thanh - Truyền hình   
     
  Liên kết   
  Thông tin thời tiết   
Việt Trì
°C

Hà Nội
°C




Số người ghé thăm trong ngày:1118
Tông số người ghé thăm:1269052