Kiểm tra sức khỏe đầu năm học: Phát hiện sớm, chăm sóc đúng cách
Năm học mới bắt đầu cũng là thời điểm trẻ em, học sinh trở lại môi trường học tập, vui chơi và sinh hoạt tập thể. Đây là môi trường thuận lợi để các em giao lưu, phát triển thể chất, tinh thần, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ lây lan một số bệnh truyền nhiễm nếu công tác phòng bệnh không được thực hiện thường xuyên, nghiêm túc.
Theo chỉ đạo của Ủy ban nhân dân xã Cẩm Khê, các trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở trên địa bàn cần chủ động rà soát, lập danh sách trẻ em, học sinh thuộc diện kiểm tra sức khỏe đầu năm học 2026 - 2027; phối hợp với Trạm Y tế xã hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đủ điều kiện để tổ chức thực hiện.
Việc kiểm tra sức khỏe đầu năm học được tiến hành mỗi năm một lần vào đầu năm học. Nội dung kiểm tra thực hiện theo quy định chuyên môn, phù hợp với từng lứa tuổi, cấp học. Đối với trẻ mầm non, việc kiểm tra cần chú trọng tình trạng phát triển thể chất, dinh dưỡng, thị lực, răng miệng và những dấu hiệu bất thường về sức khỏe. Đối với học sinh phổ thông, cần quan tâm đến thể lực, thị lực, thính lực, sức khỏe răng miệng, tư thế, cột sống, dinh dưỡng và các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình học tập, sinh hoạt.
Kết quả kiểm tra sức khỏe không chỉ giúp phát hiện sớm những vấn đề cần theo dõi, mà còn là cơ sở để nhà trường và gia đình phối hợp chăm sóc, tư vấn, hỗ trợ học sinh phù hợp. Những em có dấu hiệu suy dinh dưỡng, thừa cân, cận thị, cong vẹo cột sống hoặc vấn đề sức khỏe khác cần được hướng dẫn theo dõi và can thiệp kịp thời.
Đặc biệt, cha mẹ học sinh cần cung cấp trung thực, đầy đủ thông tin về tiền sử bệnh, tình trạng dị ứng, thuốc đang sử dụng và những vấn đề sức khỏe của con em mình. Đây là yếu tố quan trọng giúp nhân viên y tế và giáo viên có phương án chăm sóc, hỗ trợ an toàn trong thời gian trẻ học tập tại trường.
Trường hợp trẻ em, học sinh đã được kiểm tra hoặc khám sức khỏe trong năm 2026 theo quy định thì không nhất thiết phải thực hiện lại nội dung kiểm tra đầu năm học, nhưng nhà trường vẫn cần cập nhật, đồng bộ dữ liệu sức khỏe theo hướng dẫn chuyên môn.
Phòng bệnh chủ động, không để dịch bệnh lây lan trong trường học
Phòng bệnh không phải là việc làm theo mùa hay chỉ thực hiện khi đã xuất hiện ca bệnh. Đây là nhiệm vụ thường xuyên, cần được duy trì từ gia đình, nhà trường đến cộng đồng.
Các trường học cần chủ động đánh giá nguy cơ dịch bệnh tại đơn vị; thường xuyên vệ sinh lớp học, phòng chức năng, khu vui chơi, nhà vệ sinh, khu vực bán trú và các điểm có nguy cơ phát sinh mầm bệnh. Phòng học cần được bảo đảm thông thoáng, đủ ánh sáng; bàn ghế, tay nắm cửa, lan can và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc cần được làm sạch định kỳ.
Nhà trường cũng cần bảo đảm nguồn nước sạch, điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm, dụng cụ ăn uống và quy trình tổ chức bữa ăn bán trú. Thực phẩm phải có nguồn gốc rõ ràng, được chế biến, bảo quản đúng quy định.
Khi phát hiện học sinh có biểu hiện sốt, ho, đau họng, phát ban, tiêu chảy, nôn ói, đau mắt đỏ hoặc các triệu chứng bất thường khác, giáo viên và nhà trường cần kịp thời thông báo cho gia đình, phối hợp với Trạm Y tế xã để được hướng dẫn. Việc phát hiện sớm, cách ly phù hợp và xử lý đúng hướng dẫn chuyên môn có ý nghĩa quan trọng trong việc ngăn ngừa lây lan.
Công tác phòng bệnh trong trường học cần được thực hiện theo quy định của pháp luật hiện hành, trong đó có Nghị định số 165/2026/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh.)
Vệ sinh cá nhân, thói quen nhỏ, hiệu quả lớn
Một trong những biện pháp phòng bệnh đơn giản nhưng hiệu quả nhất là hình thành thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻ em và học sinh.
Mỗi học sinh cần ghi nhớ:
- Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi vui chơi và khi tay bẩn.
- Che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi; bỏ khăn giấy đúng nơi quy định.
- Không dùng chung khăn mặt, cốc uống nước, bàn chải, đồ dùng cá nhân với người khác.
- Giữ móng tay sạch, cắt móng tay thường xuyên.
- Đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp hoặc khi được cơ quan y tế, nhà trường khuyến cáo.
- Không đến trường khi đang mắc bệnh truyền nhiễm hoặc có biểu hiện sức khỏe bất thường cần được theo dõi.
- Uống đủ nước, không sử dụng các loại đồ uống không rõ nguồn gốc.
Đối với trẻ mầm non và học sinh nhỏ tuổi, cha mẹ và giáo viên cần hướng dẫn bằng những cách gần gũi, dễ nhớ như bài hát rửa tay, tranh minh họa, trò chơi nhận biết hành vi đúng, hành vi chưa đúng. Khi việc vệ sinh trở thành thói quen hằng ngày, trẻ sẽ chủ động bảo vệ bản thân và góp phần bảo vệ bạn bè.
Môi trường sạch, trường học an toàn
Một ngôi trường sạch sẽ không chỉ tạo cảm giác thoải mái mà còn góp phần hạn chế nguy cơ phát sinh, lây lan bệnh tật. Vì vậy, vệ sinh môi trường cần được xem là trách nhiệm chung của toàn trường.
Cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh cần thực hiện tốt việc bỏ rác đúng nơi quy định, phân loại và xử lý rác phù hợp, không để nước đọng, không tạo điều kiện cho muỗi và côn trùng phát triển. Khu vực sân trường, bồn hoa, nhà vệ sinh, phòng học, phòng y tế và khu bán trú cần được kiểm tra thường xuyên.
Các lớp học có thể duy trì mô hình “Lớp học xanh, sạch, an toàn”, phân công học sinh cùng tham gia chăm sóc không gian học tập phù hợp với lứa tuổi. Tuy nhiên, việc vệ sinh phải bảo đảm an toàn, không giao cho học sinh thực hiện các công việc nguy hiểm hoặc tiếp xúc với hóa chất không phù hợp.
Cha mẹ học sinh cũng cần phối hợp với nhà trường trong việc giữ gìn vệ sinh khu vực cổng trường, không vứt rác, không để hàng quán mất vệ sinh tập trung trước cổng trường, đồng thời lựa chọn thực phẩm an toàn cho con em.
Dinh dưỡng hợp lý giúp trẻ học tập tốt hơn
Sức khỏe học đường gắn liền với chế độ dinh dưỡng. Một bữa ăn hợp lý cần bảo đảm đủ năng lượng, cân đối giữa các nhóm chất và phù hợp với độ tuổi, thể trạng, mức độ vận động của trẻ.
Cha mẹ nên xây dựng cho con chế độ ăn đa dạng, tăng cường rau xanh, trái cây, trứng, cá, thịt, sữa và các loại thực phẩm giàu chất đạm, vitamin, khoáng chất. Hạn chế đồ ăn nhiều đường, nhiều muối, nhiều dầu mỡ, nước ngọt có ga, đồ ăn nhanh và thực phẩm không rõ nguồn gốc.
Bữa sáng cần được coi trọng vì giúp trẻ có năng lượng bắt đầu ngày học. Học sinh cũng cần uống đủ nước, ngủ đủ giấc và hạn chế sử dụng thiết bị điện tử vào buổi tối. Việc ăn uống đúng giờ, không bỏ bữa, không vừa ăn vừa sử dụng điện thoại sẽ giúp hình thành lối sống khoa học.
Đối với học sinh bán trú, nhà trường cần thực hiện nghiêm các quy định về an toàn thực phẩm, lưu mẫu thức ăn, kiểm soát nguồn nguyên liệu và theo dõi tình trạng sức khỏe của học sinh sau bữa ăn. Giáo viên cần quan sát những em có biểu hiện dị ứng, khó chịu hoặc bất thường để kịp thời xử lý.
Quan tâm sức khỏe tinh thần, thể chất và an toàn của học sinh
Chăm sóc sức khỏe toàn diện cho trẻ em không chỉ dừng ở việc phòng bệnh và điều trị bệnh. Sức khỏe tinh thần, khả năng thích nghi, cảm xúc và các mối quan hệ của học sinh cũng cần được quan tâm.
Nhà trường cần tạo môi trường học tập thân thiện, tôn trọng, không kỳ thị học sinh có hoàn cảnh hoặc tình trạng sức khỏe khác biệt. Giáo viên cần lắng nghe, động viên, phát hiện sớm những biểu hiện như buồn bã kéo dài, lo âu, mất ngủ, thu mình, giảm hứng thú học tập hoặc thay đổi hành vi bất thường.
Gia đình nên dành thời gian trò chuyện cùng con mỗi ngày, khuyến khích trẻ chia sẻ khó khăn trong học tập và các mối quan hệ bạn bè. Cha mẹ không nên tạo áp lực quá mức về điểm số, mà cần ghi nhận sự cố gắng, hướng dẫn con giải quyết vấn đề và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.
Bên cạnh đó, học sinh cần được khuyến khích vận động thể chất phù hợp, tham gia hoạt động ngoài trời, rèn luyện kỹ năng tự bảo vệ, phòng tránh tai nạn thương tích, đuối nước, cháy nổ và các nguy cơ mất an toàn khác.
Gia đình, nhà trường và y tế cùng hành động
Để công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe học đường đạt hiệu quả, cần có sự phối hợp thường xuyên giữa gia đình, nhà trường và cơ quan y tế.
- Gia đình chủ động theo dõi sức khỏe, tiêm chủng theo hướng dẫn, bảo đảm dinh dưỡng, vệ sinh và giấc ngủ cho trẻ.
- Nhà trường tổ chức kiểm tra sức khỏe, duy trì vệ sinh, truyền thông giáo dục sức khỏe, giám sát dịch bệnh và thông tin kịp thời cho phụ huynh.
- Trạm Y tế hướng dẫn chuyên môn, hỗ trợ kiểm tra sức khỏe, giám sát, phát hiện và xử lý các trường hợp nghi mắc bệnh.
- Cán bộ, giáo viên, nhân viên gương mẫu thực hiện các biện pháp phòng bệnh, đồng thời quan tâm đến sức khỏe và tâm lý của học sinh.
- Học sinh tích cực rèn luyện thói quen vệ sinh, ăn uống lành mạnh, giữ gìn môi trường và báo ngay cho người lớn khi bản thân hoặc bạn bè có dấu hiệu không khỏe.
Vì một năm học khỏe mạnh, an toàn và hạnh phúc
Mỗi hành động đúng, dù nhỏ, đều có thể tạo nên sự thay đổi lớn: một lần rửa tay đúng cách, một bữa ăn đủ chất, một lớp học sạch sẽ, một lời hỏi thăm kịp thời hay một lần đưa trẻ đi kiểm tra sức khỏe đúng lúc.
Bảo vệ sức khỏe trẻ em và học sinh là trách nhiệm của toàn xã hội, trong đó gia đình và nhà trường giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Khi mỗi phụ huynh, học sinh, cán bộ, giáo viên và nhân viên cùng nâng cao ý thức, chủ động phòng bệnh, giữ gìn vệ sinh, ăn uống hợp lý và quan tâm đến sức khỏe tinh thần, trường học sẽ thực sự trở thành môi trường an toàn để các em học tập, rèn luyện và phát triển toàn diện.
Hãy bắt đầu năm học mới bằng sự chủ động chăm sóc sức khỏe, bởi một học sinh khỏe mạnh là nền tảng cho một thế hệ tự tin, năng động và có tương lai tốt đẹp.