Theo thông báo của Cục Bảo vệ thực vật, lúa cỏ (tên khoa học là Oryza sativa) đã xuất hiện và gây hại mạnh ở các tỉnh phía Nam. Trong những năm gần đây, lúa cỏ (lúa ma) tiếp tục xuất hiện, lây lan tại một số tỉnh phía Bắc như: Ninh Bình, Nam Định, Thái Bình, Hà Nam, Hà Nội, Hưng Yên. Năm 2021, diện tích lúa bị nhiễm lúa cỏ tại các tỉnh phía Bắc là 1.340 ha, trong đó diện tích nhiễm nặng là 152 ha và diện tích mất trắng 9,7 ha. Đặc biệt là vụ Xuân 2022, diện tích nhiễm lúa cỏ là 1.799 ha, nặng 453 ha, mất trắng 35,2 ha. Lúa cỏ gây ảnh hưởng đến canh tác lúa thông qua việc cạnh tranh dinh dưỡng, ánh sáng làm giảm sinh trưởng và phát triển của lúa trồng; lẫn hạt lúa cỏ làm giảm chất lượng hạt giống, thóc, gạo (lẫn tạp). Lúa cỏ có hình thái giống lúa thương phẩm nhưng có thời gian sinh trưởng ngắn, chín sớm, hạt rất dễ rụng nên có khả năng lây lan nhanh, khó phòng trừ và có thể gây thất thu năng suất, thậm chí mất trắng.
Trên địa bàn huyện Cẩm Khê chưa phát hiện lúa cỏ gây hại. Tuy nhiên, trong điều kiện giao thương thóc gạo và hạt giống giữa các vùng miền với nhau nên lúa cỏ tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện và gây hại trên địa bàn huyện trong các vụ tiếp theo là rất cao.
Để sớm ngăn chặn, phát hiện và có biện pháp phòng, chống kịp thời lúa cỏ gây hại, các xã, thị trấn cần tăng cường công tác kiểm tra về chất lượng hạt giống lúa, phối hợp với các đơn vị chuyên môn trong việc lấy mẫu hạt giống trước khi bước vào vụ sản xuất để giám định chất lượng. Vào thời gian thu hoạch, chỉ đạo khuyến nông cơ sở giám sát, hướng dẫn các HTX, tổ dịch vụ, chủ máy gặt vệ sinh máy, đồ chứa đựng trước khi xuống đồng, khi di chuyển giữa các vùng khác nhau, đặc biệt là các máy gặt từ huyện ngoài vào (huyện có lúa cỏ gây hại).
Tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh của xã, khu dân cư để người dân biết và chủ động trong công tác phòng, chống lúa cỏ. Ngăn chặn bằng các biện pháp:
- Khi gieo trồng cần tiến hành xử lý hạt giống loại bỏ hạt lép lửng (Ngâm hạt lúa xuống nước, hạt lúa cỏ nhẹ hơn sẽ nổi lên) để loại bỏ nếu bị lẫn.
- Khi ruộng lúa trong giai đoạn đẻ nhánh, kiểm tra, nhổ vùi những cây lúa cỏ (lúa cỏ đẻ nhánh kém, thân mảnh, lóng vươn dài, lá thưa, phiến lá nhỏ, khóm lúa thường có màu vàng hơn lúa trồng); nhổ, cắt những cây lúa trỗ sớm bất thường trong ruộng lúa.
- Khi phát hiện hoặc nghi ngờ sự xuất hiện của lúa cỏ báo ngay cho cơ quan chuyên môn huyện để có biện pháp xử lý kịp thời.
Thực hiện: Hồng Hải (Phòng Nông Nghiệp và PTNT huyện Cẩm Khê)